హైదరాబాద్, 10 అక్టోబర్ (హి.స.)

తెలంగాణ నేల సమృద్ధికి, పకృతి సౌందర్యానికి ఆనవాళ్లుగా నిలిచే ఏకైక విశిష్ట ఉత్సవం బతుకమ్మ. ప్రకృతితో మమేకమైన సంస్కృతిని, స్త్రీ మూర్తి శక్తినీ ప్రపంచానికి చాటిచెప్పే ఈ పూల పండుగ, తెలంగాణ అస్తిత్వానికి, భావోద్వేగాలకు నిలువుటద్దం. భాద్రపద అమావాస్య నాటి ఎంగిలిపూల బతుకమ్మతో ప్రారంభమై, తొమ్మిది రోజుల పాటు సాగే ఈ వేడుకలు సద్దుల బతుకమ్మతో ఘనంగా ముగుస్తాయి. తీరొక్క పూలతో పేర్చిన బతుకమ్మల చుట్టూ ఆడపడుచులు చప్పట్లు కొడుతూ, లయబద్ధంగా పాడుతూ ఆడే వేడుక తెలంగాణ సాంస్కృతిక జీవన విధానాన్ని సగర్వంగా ప్రతిబింబిస్తుంది.

పండుగ ప్రాధాన్యం – ప్రకృతిని పూజించే ఆచారం

బతుకమ్మ పండుగ ప్రకృతి పట్ల మనుషులకు ఉన్న కృతజ్ఞతా భావాన్ని చాటుతుంది. వర్షాకాలం ముగిసి, శరదృతువు ఆరంభమయ్యే సమయాన చెరువులు నీటితో కళకళలాడుతూ, నేలంతా రంగురంగుల పూలతో మెరిసిపోతుంది. గునుగు, తంగేడు, కట్ల, చామంతి, గులాబీ, బంతి వంటి పూలను సమకూర్చుకుని, త్రికోణాకారంలో లేదా గోపురం ఆకారంలో పేర్చి, పైన గౌరమ్మను నిలిపి పూజిస్తారు.

తెలంగాణ గ్రామీణ ప్రాంతాలలో చెరువులను, నీటి వనరులను కాపాడుకోవడం ఈ పండుగ అంతర్లీన లక్ష్యం. బతుకమ్మను చెరువులలో నిమజ్జనం చేసినప్పుడు, తంగేడు, గునుగు పూలలో ఉన్న మూలికా గుణాలు నీటిని శుద్ధి చేయడానికి దోహదపడతాయి. స్త్రీల ఐక్యత, సోదరీభావం, ప్రకృతి సమతుల్యతను చాటడమే ఈ ఉత్సవం అంతర్గత సందేశం.

గిన్నిస్ వరల్డ్ రికార్డు సాధించిన బతుకమ్మ

బతుకమ్మ పండుగ కేవలం ఒక ప్రాంతీయ ఉత్సవంగా మిగిలిపోకుండా గ్లోబల్ గుర్తింపు పొందింది. గతంలో సరూర్‌నగర్ మైదానంలో నిర్వహించిన బతుకమ్మ వేడుకల్లో 63 అడుగుల భారీ బతుకమ్మను నిర్మించి, ఒకే చోట 1354 మంది మహిళలు ఒకే శైలిలో సాంప్రదాయ జానపద నృత్యం ప్రదర్శించడం ద్వారా గిన్నిస్ వరల్డ్ రికార్డ్స్ సాధించింది. అతిపెద్ద పూల అమరికతో పాటు, భారీ స్థాయిలో జరిపిన జానపద నృత్యంగా రెండు విభాగాలలో గిన్నిస్ పుస్తకంలో చోటు సంపాదించడం తెలంగాణ సంస్కృతికి దక్కిన అంతర్జాతీయ గౌరవం.

కవిత ‘తెలంగాణ జాగృతి’ – బతుకమ్మ విస్తరణ

బతుకమ్మను ప్రజల్లోకి, ముఖ్యంగా ప్రపంచ స్థాయికి తీసుకెళ్లడంలో ‘తెలంగాణ జాగృతి’ సంస్థ, దాని వ్యవస్థాపకురాలు కల్వకుంట్ల కవిత పాత్ర విశేషమైనది. ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఉద్యమ సమయంలో విస్మరణకు గురైన తెలంగాణ సంస్కృతిని పునరుజ్జీవింపజేసేందుకు కవిత జాగృతి వేదికగా బతుకమ్మ ఉత్సవాలను ఊరూరా నిర్వహించారు. విదేశాలలో ఉండే తెలుగు ప్రజలను ఏకం చేస్తూ లండన్, అమెరికా, గల్ఫ్ దేశాలలో జాగృతి ఆధ్వర్యంలో బతుకమ్మ ప్రచారం నిర్వహించబడింది. బతుకమ్మ పాటల ఆల్బమ్స్, ప్రత్యేక డాక్యుమెంటరీల ద్వారా ఈ పూల పండుగను ప్రపంచ వేదికలపై నిలబెట్టడంలో వారి కృషి ప్రసిద్ధి చెందింది.

గత బిఆర్ఎస్ ప్రభుత్వ నిర్వహణ – బడ్జెట్

తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత గత బిఆర్ఎస్ ప్రభుత్వం బతుకమ్మను రాష్ట్ర పండుగగా అధికారికంగా ప్రకటించింది. పండుగ నిర్వహణకు ప్రత్యేకంగా బడ్జెట్ కేటాయించి సద్దుల బతుకమ్మను ట్యాంక్ బండ్ పరిసరాల్లో ప్రతిష్టాత్మకంగా జరిపించేది. ఆడపడుచుల గౌరవార్ధం కోటి మందికి పైగా మహిళలకు ప్రభుత్వం ఉచితంగా బతుకమ్మ చీరలను అందించే కార్యక్రమాన్ని చేపట్టింది. చేనేత కార్మికులకు ఉపాధి కల్పిస్తూ, పండుగ కానుకగా చీరల పంపిణీకి ఏటా రూ.300 కోట్ల నుంచి రూ.350 కోట్ల వరకు కేటాయింపులు సాగాయి.

ప్రస్తుత ప్రభుత్వ ఏర్పాట్లు – బడ్జెట్ కేటాయింపులు

ప్రస్తుత ప్రభుత్వం కూడా సంస్కృతిని కాపాడే దిశగా బతుకమ్మ వేడుకలను అత్యంత వైభవంగా నిర్వహించేందుకు చర్యలు చేపట్టింది. ఈ పండుగ నిర్వహణ నిమిత్తం భాషా సాంస్కృతిక శాఖ ద్వారా ప్రభుత్వం రూ.10 కోట్ల బడ్జెట్ విడుదల చేసింది. గ్రామ గ్రామాన బతుకమ్మ ఆడే ఘాట్లు, చెరువుల వద్ద పారిశుధ్యం, మెరుగైన లైటింగ్, తాగునీరు, బారికేడ్ల ఏర్పాట్లను వేగవంతం చేయాలని అధికారులను ఆదేశించారు. సద్దుల బతుకమ్మ రోజున ట్యాంక్ బండ్, నెక్లెస్ రోడ్, సెక్రటేరియట్ పరిసర ప్రాంతాలలో బతుకమ్మల ఊరేగింపులతో పాటు ప్రత్యేక సాంస్కృతిక ప్రదర్శనలకు ఏర్పాట్లు పూర్తవుతున్నాయి.

తరతరాలుగా వస్తున్న సాంప్రదాయం, కలకాలం నిలిచే సంస్కృతికి నిదర్శనంగా బతుకమ్మ నిలుస్తుంది. ఏ ప్రభుత్వం అధికారంలో ఉన్నా, తెలంగాణ ప్రజల గుండెల్లో ఈ పూల పండుగ స్థానం చెక్కుచెదరనిది. ప్రకృతి జీవవైవిధ్యాన్ని కాపాడుకుంటూ, భావితరాలకు మన ఉనికిని తెలియజేసే పవిత్ర మహోత్సవంగా బతుకమ్మ నిరంతరం వర్ధిల్లుతుంది.

---------------

హిందూస్తాన్ సమచార్ / Santhosha Laxmi