ప్రశాంత్ శేఖర్ మిశ్ర

న్యూఢిల్లీ, అక్టోబర్ 28 (హిం. స): పశ్చిమాసియాలో ఉద్రిక్తతల నడుమ ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని హర్దోయ్ జిల్లా భైలామౌకు చెందిన యువ పారిశ్రామికవేత్త ఆది ఉపేంద్ర తివారీ.. పంట వ్యర్థాలు (పరాళీ), ఆవు పేడతో గ్యాస్ తయారు చేస్తూ దేశాన్ని ఆత్మనిర్భర్‌గా మారుస్తున్నారు. బ్రిటన్‌లోని లివర్‌పూల్ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి ఎంబీఏ పూర్తి చేసిన తర్వాత, ఆది తివారీ హర్దోయ్‌లో 'యూటీఎం ఎనర్జీ' ఆధ్వర్యంలో కంప్రెస్డ్ బయో గ్యాస్ (సీబీజీ) కర్మాగారాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. ఇక్కడ పరాళీ, చెరుకు పిప్పి, ప్రెస్ మడ్ (మెయిల్), ఆవు పేడతో గ్యాస్ ఉత్పత్తి చేస్తున్నారు. ప్రస్తుతం ఈ ప్లాంట్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం రోజుకు 3 నుంచి 3.5 టన్నులు కాగా, దీనిని 12 టన్నులకు పెంచాలనేది లక్ష్యం. దీని ద్వారా 62 మందికి ప్రత్యక్షంగా, 1,230 మందికి పైగా పరోక్ష ఉపాధి లభించింది. పశ్చిమాసియా సంక్షోభం తలెత్తిన పరిస్థితులు మరియు గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ఆది తివారితో 'హిందుస్థాన్ సమాచార్' ప్రత్యేకంగా ముచ్చటించారు. ఆ ఇంటర్వ్యూ వివరాలు సంపాదిత రూపంలో మీకోసం:

ప్రశ్న: హోర్ముజ్ సంక్షోభం కారణంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇంధన సరఫరా నిలిచిపోతున్న తరుణంలో, హర్దోయ్ ప్లాంట్ దేశ ఆర్థిక భద్రతకు ఏ విధంగా తోడ్పడుతోంది?

జవాబు: ఇది నేరుగా దేశ సార్వభౌమత్వం మరియు ఆర్థిక భద్రతతో ముడిపడి ఉన్న అంశం. భారత్ తన అవసరాలకు కావలసిన ముడి చమురు, సహజ వాయువులో ఎక్కువ విదేశాల నుంచే దిగుమతి చేసుకుంటోంది. మన దిగుమతుల్లో సింహభాగం ఇదే హోర్ముజ్ జలసంధి ఇరుకైన సముద్ర మార్గం గుండానే వస్తుంది. ఎప్పుడైతే గల్ఫ్ దేశాలలో ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతాయో లేదా నౌకల రాకపోకలు నిలిచిపోతాయో, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో గ్యాస్ ధరలు అకస్మాత్తుగా విపరీతంగా పెరిగిపోతాయి. దీనివల్ల మన దేశం యొక్క భారీ విదేశీ మారకద్రవ్య నిల్వలు బయటికి వెళ్లిపోతాయి. మా ప్లాంట్ ఈ విదేశీ ఆధారితత్వాన్ని తొలగించే దిశగా పనిచేస్తోంది. విదేశాల నుంచి దిగుమతి అయ్యే గ్యాస్‌కు మేము పూర్తిగా స్వదేశీ ప్రత్యామ్నాయాన్ని అందిస్తున్నాము. ఇక్కడ উৎপత్తయ్యే కంప్రెస్డ్ బయో గ్యాస్ నేరుగా వాహనాల ఇంధనంగా, వంట గ్యాస్‌గా ఉపయోగపడుతుంది. మన మట్టి, పరాళీ, పేడతోనే శక్తిని తయారు చేసుకున్నప్పుడు.. భారత్ మూలధనం దేశం లోపలే ఉంటుంది, మన రైతుల చేతులకు చేరుతుంది. అంతేకాకుండా ఏ విదేశీ మార్గపు ఆటంకానికీ దేశం తలవంచాల్సిన అవసరం ఉండదు.

ప్రశ్న: ప్రస్తుతం మూడు టన్నుల కన్నా ఎక్కువ ఉత్పత్తి జరుగుతోంది. లక్ష్యం 12 టన్నులు. ఈ ప్లాంట్ దిగుమతి వ్యయాన్ని, విదేశీ మారకద్రవ్యన్ని ఎంతవరకు ఆదా చేస్తోంది?

జవాబు: గణితపరంగా చూస్తే ఇది ఎంతో పెద్ద సహకారం. ఈ ప్లాంట్ అసలు సామర్థ్యం రోజుకు 2.4 టన్నులు కాగా, ప్రస్తుతం మేము రోజుకు 3 నుంచి 3.5 టన్నుల గ్యాస్ ఉత్పత్తి చేస్తున్నాము. ఒక టన్ను బయో గ్యాస్ ఉత్పత్తి చేయడం అంటే, అంతర్జాతీయ మార్కెట్ నుంచి దిగుమతి చేసుకోవాల్సిన అంతే సమానమైన గ్యాస్‌ను నేరుగా నిలిపివేసినట్లే. ప్రస్తుత ఉత్పత్తి స్థాయి ద్వారానే మేము ఏటా 1,200 టన్నుల కన్నా ఎక్కువ దిగుమతి ఇంధనాన్ని అడ్డుకుంటున్నాము. దీనివల్ల దేశానికి కోట్ల రూపాయల విదేశీ మారకద్రవ్యం ఆదా అవుతోంది. భవిష్యత్తులో దీనిని విస్తరించి రోజుకు 12 టన్నుల పూర్తి సామర్థ్యానికి తీసుకెళ్లినప్పుడు, ప్రతి సంవత్సరం 4,300 టన్నుల కంటే ఎక్కువ గ్యాస్‌ను తయారు చేయగలుగుతాము. అంటే ప్రతి ఏటా దేశ దిగుమతి వ్యయంలో రూ. 50 నుంచి 60 కోట్ల విలువైన విదేశీ మారకద్రవ్యం నేరుగా ఆదా అవుతుంది. ఒక చిన్న గ్రామంలోని ఈ ప్లాంటే ఇంత పెద్ద మొత్తంలో ఆదా చేయగలిగినప్పుడు.. దేశవ్యాప్తంగా ఇలాంటి వేల ప్లాంట్లు పనిచేస్తే లక్షల కోట్ల రూపాయలు ఆదా అవుతాయని ఊహించండి. ఇది పూర్తిగా దేశసేవ మరియు ఆర్థిక స్వవలంబన.

ప్రశ్న: ప్రపంచ మార్కెట్ అస్థిరతల మధ్య గ్రామీణ బయో గ్యాస్ ప్లాంట్లు దేశానికి ధరల నియంత్రణ భద్రతా కవచంగా మారగలవా?

జవాబు: ఖచ్చితంగా, ఇది ధరల పెరుగుదల కుదుపులను అడ్డుకునే ఒక బలమైన రక్షణ కవచంలా పనిచేస్తుంది. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో గ్యాస్ ధరలు పెరగడం వల్ల సామాన్య ప్రజలపై ద్రవ్యోల్బణ భారం పడుతుంది. మా ప్లాంట్‌లో పరాళీ, పేడ, అలాగే షుగర్ మిల్లుల ప్రెస్ మడ్ తో గ్యాస్ తయారవుతుంది కాబట్టి.. దీని ధర అంతర్జాతీయ మార్కెట్ ఒడిదుడుకుల వల్ల ప్రభావితం కాదు. మేము ప్రభుత్వ చమురు కంపెనీలకు నిర్ణీత ధరకు గ్యాస్ అందిస్తాము. ఇలాంటి ప్లాంట్లు దేశీయ ఇంధన అవసరాలను తీర్చడంతో పాటు, ధరల పెరుగుదల ప్రభావాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడతాయి.

ప్రశ్న: లివర్‌పూల్ నుండి పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేసిన తర్వాత అన్ని సౌకర్యాలతో కూడిన జీవితాన్ని వదిలి, హర్దోయ్ గ్రామీణ ప్రాంతంలో ఆవు పేడ మరియు పరాళీని ఎందుకు ఎంచుకున్నారు?

జవాబు: 2022లో లివర్‌పూల్ విశ్వవిద్యాలయంలో చదువు పూర్తి చేసిన తర్వాత విదేశాల్లో పెద్ద కంపెనీలో పనిచేసే అవకాశం నా ముందుంది. కానీ నేను దేశానికి తిరిగి వచ్చి ఏదో ఒకటి చేయాలని నిర్ణయించుకున్నాను. హర్దోయ్‌లో ఆవు పేడ, పరాళీ, షుగర్ మిల్లుల వ్యర్థాలతో పని మొదలుపెట్టినప్పుడు చాలామంది ఆశ్చర్యపోయారు. మనం ఏ వ్యర్థ వ్యర్థాలనైతే పనికిరానివిగా భావిస్తామో, వాటితోనూ ఉపయోగకరమైన వస్తువులను తయారు చేయవచ్చని, గ్రామాలను శక్తి ఉత్పత్తితో అనుసంధానించవచ్చని నేను గట్టిగా నమ్మాను.

ప్రశ్న: విదేశీ తరగతి గదుల సిద్ధాంత జ్ఞానానికి, గ్రామీణ యథార్థానికి మధ్య ఎదురైన తొలి ఆచరణాత్మక సవాల్ ఏమిటి?

జవాబు: తరగతి గదుల్లో ప్రతిదీ కాగితాలపై, గణాంకాల్లో చాలా సులభంగా కనిపిస్తుంది. కానీ గ్రామీణ క్షేత్రస్థాయి వాస్తవాలు వేరుగా, ఆచరణాత్మకంగా ఉంటాయి. 2024లో ప్లాంట్ ప్రారంభించేటప్పుడు రైతులు, గ్రామీణ ప్రజల నమ్మకాన్ని చూరగొనడమే అతిపెద్ద సవాల్‌గా మారింది. పరాళీ, పేడతో కూడా ఆధునిక ప్లాంట్లు నడవగలవని వారికి అర్థం చేయించాల్సి వచ్చింది. మేము రైతులతో నేరుగా మాట్లాడాము, వారికి సకాలంలో చెల్లింపులు చేశాము. దీనివల్ల మొదట్లో అనుమానించిన రైతులు కూడా నేడు మాతో కలిసి నడుస్తున్నారు.

ప్రశ్న: ఏ పరాళీని కాలిస్తే దండనాత్మక చర్యలు ఉంటాయో, అదే ఆదాయ వనరు అని రైతులకు ఎలా నూరిపోశారు?

జవాబు: తదుపరి పంటను సిద్ధం చేయాల్సిన ఒత్తిడి కారణంగా రైతులు ఏళ్ల తరబడి పరాళీని కాల్చివేయడానికి బలవంతంగా సిద్ధమయ్యే వారు. ప్రభుత్వం తరఫున ఆంక్షలు, జరిమానాలు విధించినప్పటికీ, పంట వ్యర్థాలను తొలగించడానికి రైతుల వద్ద సరైన సులభమైన మార్గం లేదు. మేము రైతుల నుండి పరాళీని కిలో రూ. 2 చొప్పున, పేడను క్వింటాల్ రూ. 85 చొప్పున కొనుగోలు చేయడం ప్రారంభించాము. దీనివల్ల రైతులు పరాళీని తగలబెట్టడానికి బదులుగా అమ్మి సంపాదించుకునే అవకాశం లభించింది. ఇప్పుడు రైతులు పరాళీని కాల్చకుండా సేకరించి మాకు అమ్ముతున్నారు. దీనివల్ల పరాళీ దహనం వల్ల జరిగే కాలుష్యం కూడా తగ్గింది.

ప్రశ్న: ప్లాంట్ నిరంతరం నడవాలి, కానీ పంటల కాలం పరిమితంగా ఉంటుంది. మిగిలిన సమయంలో ముడిసరుకును ఎలా నిల్వ చేస్తారు?

జవాబు: మేము ప్లాంట్ ప్రాంగణంలో దాదాపు 3 ఎకరాల్లో నిల్వ కేంద్రం (స్టోరేజ్ సెంటర్) ఏర్పాటు చేశాము. పంట కోత జరిగే రెండు మూడు నెలల్లోనే ఏడాదికి సరిపడా పరాళీ మరియు ఇతర ముడిసరుకును సేకరించి పెట్టుకుంటాము. అగ్నిప్రమాదాల నుంచి రక్షణ కోసం అగ్నిమాపక యంత్రాలు, నీటి తుంపరల ఏర్పాట్లు, నిరంతర నిఘా వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేశాము. దీనివల్ల పంట కోత ముగిసిన తర్వాత వచ్చే 8-9 నెలల పాటు కూడా ప్లాంట్ ఎటువంటి అంతరాయం లేకుండా నిరంతరం నడుస్తుంది.

ప్రశ్న: 62 మందికి ప్రత్యక్షంగా, 1,200 మందికి పైగా పరోక్షంగా ఉపాధి లభించింది. ఈ ప్లాంట్ గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కొత్త కేంద్ర బిందువుగా మారిందా?

జవాబు: పూర్తిగా నిజం. ఇది కేవలం ఒక పారిశ్రామిక యూనిట్ మాత్రమే కాదు, ఆత్మనిర్భర గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థకు సజీవ ఉదాహరణ. మా ప్లాంట్‌లో 62 మంది స్థానిక యువతకు నేరుగా ఉపాధి లభించగా, 1,230 మందికి పైగా పరోక్షంగా దీనితో అనుసంధానమయ్యారు. చుట్టుపక్కల గ్రామాల ప్రజలు ట్రాక్టర్ల ద్వారా ముడిసరుకును రవాణా చేస్తుంటారు. షుగర్ మిల్లుల నుండి ప్రెస్ మడ్ తీసుకువచ్చినందుకు వారికి ప్రతి ట్రిప్పుకూ రూ. 3,000 లభిస్తున్నాయి. ఎంతోమంది గ్రామీణులు పేడను సేకరించి ప్లాంట్‌కు చేర్చే పనిలో కూడా ఉన్నారు. దీనివల్ల స్థానిక రైతులు, వాహన డ్రైవర్లు, పశుపోషకులకు కొత్త ఆదాయ మార్గం లభించింది.

ప్రశ్న: ప్రభుత్వ చమురు కంపెనీల నుంచి చెల్లింపుల పరిస్థితి ఎలా ఉంది? ప్లాంట్ నడపడం ఆర్థికంగా లాభదాయకమేనా?

జవాబు: కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ వ్యవస్థ కోసం ప్రధాన గ్యాస్ ఏజెన్సీని సమన్వయ సంస్థగా ఏర్పాటు చేసింది. ప్లాంట్‌లో తయారైన గ్యాస్‌ను దాదాపు 250 బార్ల పీడనంతో ప్రత్యేక సిలిండర్లలో నింపి షాజహాన్‌పూర్ పిప్రోలాలోని డిస్ట్రిబ్యూషన్ సెంటర్‌కు, చుట్టుపక్కల పంపులకు పంపిస్తాము. రుణ కిస్తీలు చెల్లించిన తర్వాత కూడా తగినంత లాభం వస్తుంది.

ప్రశ్న: గ్యాస్‌ను నేరుగా ప్రధాన పైప్‌లైన్ గ్రిడ్‌తో అనుసంధానించే ఏర్పాట్లు క్షేత్రస్థాయిలో అమలయ్యాయా?

జవాబు: ప్లాంట్‌లో తయారైన గ్యాస్‌ను అధిక పీడనంతో సిలిండర్లలో నింపి షాజహాన్‌పూర్ పిప్రోలాలోని పంపిణీ కేంద్రానికి పంపిస్తాము. అక్కడ పీడనాన్ని సమతుల్యం చేసి గ్యాస్‌ను సిటీ గ్యాస్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ ప్రధాన పైప్‌లైన్‌లో కలుపుతాము. ఆ తర్వాత ఈ గ్యాస్ వివిధ జిల్లాల్లోని పారిశ్రామిక యూనిట్లకు, వాహనాలకు, గృహ అవసరాలకు చేరుతుంది.

ప్రశ్న: రసాయనిక ఎరువులపై లభించే రాయితీకి పోటీగా ప్లాంట్ నుండి వచ్చే జైవిక ఎరువును రైతులు ఎందుకు అపుకుంటున్నారు?

జవాబు: ఇది మా ప్లాంట్‌లోని అత్యంత విప్లవాత్మకమైన, లాభదాయకమైన అంశం. గ్యాస్ ఉత్పత్తి అయిన తర్వాత అత్యుత్తమ నాణ్యత గల సేంద్రీయ ఎరువు (ఆర్గానిక్ ఫర్టిలైజర్) మరియు సహజ గంధకం లభిస్తాయి. ఈ ఎరువును ఉపయోగించడం వల్ల పంట నాణ్యత, దిగుబడి పెరుగుతాయి. అంతేకాకుండా రసాయనిక ఎరువులపై ఆధారపడటం తగ్గుతుంది. ఇది నేల సారాన్ని కాపాడటంతో పాటు, ప్రభుత్వంపై ఎరువుల సబ్సిడీ భారాన్ని తగ్గించడంలో కూడా సహాయపడుతుంది. ఇప్పుడు రైతులు స్వయంగా ఎరువును తీసుకెళ్లడానికి ప్లాంట్‌కు వస్తున్నారు.

ప్రశ్న: కేంద్రం 'సతత్' పథకం మరియు రాష్ట్ర జైవిక-ఇంధన విధానం యొక్క క్షేత్రస్థాయి అనుభవం ఎలా ఉంది?

జవాబు: కేంద్ర ప్రభుత్వానికి చెందిన 'సతత్', 'గోవర్ధన్' పథకాలు మరియు ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వ జైవిక-ఎనర్జీ పాలసీ ఈ రంగానికి మంచి ప్రోత్సాహాన్ని అందించాయి. మొదట్లో కొత్త సాంకేతికత కారణంగా అవసరమైన అనుమతులు పొందడానికి కొంత సమయం పట్టింది, కానీ ఇప్పుడు ప్రక్రియలు సులభతరమయ్యాయి. కొత్త పారిశ్రామికవేత్తలకు తగిన సహకారం అందుతోంది.

ప్రశ్న: ఉత్పత్తిని మూడు టన్నుల నుంచి రోజుకు పన్నెండు టన్నులకు పెంచడంలో ప్రధాన సవాళ్లు ఏమిటి? మూలధనమా లేక ముడిసరుకా?

జవాబు: ప్లాంట్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని పెంచడంలో అతిపెద్ద సవాల్ ముడిసరుకు నిరంతర లభ్యత మాత్రమే. ఫైనాన్సింగ్ (మూలధనం) పరంగా ఎటువంటి పెద్ద సమస్య లేదు. మా దృష్టి అంతా రైతులు మరియు షుగర్ మిల్లులతో సరఫరా వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడంపైనే ఉంది. తద్వారా రోజుకు 12 టన్నుల ఉత్పత్తి లక్ష్యాన్ని చేరుకున్న తర్వాత కూడా ముడిసరుకు కొరత ఏర్పడకుండా చూసుకోవచ్చు. మా ఆచరణాత్మక అనుభవం ప్రకారం.. ముడిసరుకు సులభంగా, నిరంతరం అందుబాటులో ఉండటమే ఎప్పుడూ అత్యంత కీలకమైన అంశం.

---------------

హిందూస్తాన్ సమచార్ / Santhosha Laxmi