హైదరాబాద్, 22 ఆగస్టు (హి.స.)

భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ఇస్రో)లో కీలక మార్పులు చోటుచేసుకోనున్నాయి. ఇకపై లాంచ్‌ వెహికల్స్‌ తయారీ, సాధారణ శాటిలైట్ల తయారీ వంటి కార్యకలాపాల నుంచి ఇస్రో క్రమంగా తప్పుకోనుంది. ఈ బాధ్యతలను ప్రైవేట్‌ సంస్థలు, ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలకు అప్పగించనుంది. ఇస్రో పరిశోధన, అత్యాధునిక సాంకేతికత అభివృద్ధి, శాస్త్రీయ ప్రయోగాలు, ప్రత్యేక మిషన్లపై మరింత దృష్టి పెట్టనుంది.

బిజినెస్‌ టుడే నిర్వహించిన ఇండియా @ 100 ఎకానమీ సమ్మిట్‌లో ఇన్‌స్పేస్‌ చైర్మన్‌ డాక్టర్‌ పవన్‌ గోయెంకా ఈ విషయాన్ని వెల్లడించారు. “ఇస్రో ఇకపై ఎలాంటి లాంచ్‌ వెహికల్స్‌ను తయారు చేయదు. వాటి తయారీని ప్రైవేట్‌ రంగం లేదా ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు చేపడతాయి” అని ఆయన తెలిపారు.

ఈ మార్పు ఇప్పటికే ప్రారంభమైంది. చిన్న ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించే స్మాల్‌ శాటిలైట్‌ లాంచ్‌ వెహికల్‌ (ఎస్‌ఎస్‌ఎల్‌వీ) సాంకేతికత, ఉత్పత్తి హక్కులను బిడ్డింగ్‌ ప్రక్రియ ద్వారా హిందుస్థాన్‌ ఏరోనాటిక్స్‌ లిమిటెడ్‌ (హెచ్‌ఏఎల్‌)కు బదిలీ చేశారు.

తదుపరి దశలో భారత్‌ ప్రధాన రాకెట్లైన పీఎస్‌ఎల్‌వీ (పీఎస్‌ఎల్‌వీ), ఎల్‌వీఎం-3 (ఎల్‌వీఎం3) సాంకేతికత, తయారీ కూడా ప్రైవేట్‌ రంగానికి బదిలీ చేసే దిశగా చర్యలు సాగుతున్నాయి. అయితే ఈసారి ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలకు బదులుగా ప్రైవేట్‌ పరిశ్రమలకే అవకాశం కల్పించనున్నట్లు గోయెంకా తెలిపారు.

ఇకపై ఇస్రో ఒక తయారీ సంస్థగా కాకుండా ప్రధానంగా పరిశోధన, అభివృద్ధి సంస్థగా పనిచేయనుంది. కొత్త సాంకేతికతలు, శాస్త్రీయ మిషన్లు, ప్రత్యేక ఉపగ్రహాలు, అధునాతన అంతరిక్ష మౌలిక వసతుల అభివృద్ధిపై దృష్టి సారించనుంది.

ఒక సాంకేతికత అభివృద్ధి చెంది వాణిజ్యపరంగా వినియోగించేందుకు సిద్ధమైన తర్వాత దానిని ప్రైవేట్‌ సంస్థలకు బదిలీ చేస్తామని గోయెంకా చెప్పారు. ఇప్పటివరకు ఇస్రోకు చెందిన 120 సాంకేతికతలను ప్రైవేట్‌ రంగానికి బదిలీ చేసినట్లు ఆయన వెల్లడించారు.

ప్రభుత్వం నిర్మిస్తున్న కొత్త లాంచ్‌ సెంటర్‌ నిర్వహణ బాధ్యతలను కూడా ప్రైవేట్‌ రంగానికి అప్పగించేందుకు ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. దీనికి సంబంధించిన ఆపరేటర్‌ను వచ్చే నాలుగు లేదా ఐదు నెలల్లో ఖరారు చేసే అవకాశం ఉందని గోయెంకా తెలిపారు.

భారత అంతరిక్ష ఆర్థిక వ్యవస్థను ప్రస్తుతం ఉన్న సుమారు 8 బిలియన్‌ డాలర్ల నుంచి 2033 నాటికి 44 బిలియన్‌ డాలర్లకు పెంచాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ లక్ష్యాన్ని సాధించాలంటే ప్రభుత్వ డిమాండ్‌, అంతరిక్ష సాంకేతికతను ఇతర రంగాల్లో విస్తృతంగా వినియోగించడం, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో భారత సంస్థల విస్తరణ కీలకమని గోయెంకా చెప్పారు.

ప్రభుత్వం ప్రధాన కస్టమర్‌గా వ్యవహరించాల్సిన అవసరం ఉందన్నారు. రక్షణ శాఖ ఇప్పటికే ప్రైవేట్‌ సంస్థలకు 31 ఉపగ్రహాల తయారీకి ఆర్డర్‌ ఇచ్చిందని, ఇదే విస్తృత కార్యక్రమంలో భాగంగా మరో 21 ఉపగ్రహాలను ఇస్రో తయారు చేయనుందని తెలిపారు.

---------------

హిందూస్తాన్ సమచార్ / Santhosha Laxmi