నాగ్పూర్, 07 మే (హి.స.)

2026 సంవత్సరం భారతదేశంలో సాంస్కృతిక మరియు రాజకీయ కోణం నుండి ముఖ్యమైనది కాబోతోంది. దీనికి కారణం, కమ్యూనిస్టు పార్టీ (సిపిఐ/ఎం), రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ (ఆర్ఎస్ఎస్) అనే రెండు వైరుధ్య సిద్ధాంతాలు కలిగిన సంస్థలు రెండూ తమ 100 సంవత్సరాలు పూర్తి చేసుకుని 101వ సంవత్సరంలోకి ప్రవేశించాయి. ఈ నేపథ్యంలో, సీనియర్ జర్నలిస్ట్, రాజకీయ విశ్లేషకుడు వినోద్ దేశ్ముఖ్ రెండు సంస్థల సైద్ధాంతిక, రాజకీయ ప్రయాణంపై వివరణాత్మక విశ్లేషణను సమర్పించారు.

ప్రారంభమైనప్పటి నుండి తీవ్ర వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొన్న సంఘ్, నేడు సర్వవ్యాప్త సంస్థగా మారింది. ఫలితంగా బెంగాల్లో తొలిసారిగా బీజేపీ ప్రభుత్వం ఏర్పడింది. అదే సమయంలో, హిందూ వ్యతిరేక వైఖరితో తన శతాబ్ది ప్రయాణాన్ని పూర్తి చేసుకున్న వామపక్షాలు ఇప్పుడు కేరళలో ఓటమి కారణంగా చివరి దశ రాజకీయ పతనాన్ని ఎదుర్కొంటున్నాయి. గత 50 సంవత్సరాలుగా ఈ రెండింటినీ నిశితంగా అధ్యయనం చేసిన వినోద్ దేశ్ముఖ్, కారణాలను విశ్లేషించారు.

భారతదేశంలో వామపక్షాల ప్రయాణం

సంఘ్, సిపిఐ రెండింటికీ సైద్ధాంతిక పునాదులు 1920 లో వేయబడ్డాయని దేశ్ముఖ్ చెప్పారు. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత వచ్చిన రష్యన్ విప్లవం నుండి ప్రేరణ పొందిన ఎం. ఎన్. రాయ్ 1920లో రష్యాలోని తాష్కెంట్లో భారతీయ కమ్యూనిస్టు భావజాలాన్ని ప్రవేశపెట్టారు. తదనంతరం, 26 December 1925 న, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సిపిఐ) ను ఎస్. వి. ఘాటే, శ్రీపాద్ అమృత్ డాంగే, ముజఫర్ అహ్మద్ మరియు వారి సహచరులు ఉత్తర ప్రదేశ్లోని కాన్పూర్లో స్థాపించారు.

స్వాతంత్య్రం వచ్చిన తరువాత, 1957లో కేరళలో ఇ. ఎం. ఎస్. నంబూదిరిప్పాడ్ నాయకత్వంలో మొదటి కమ్యూనిస్టు ప్రభుత్వం ఏర్పడింది. దీని తరువాత పశ్చిమ బెంగాల్లో 1977 నుండి 2011 వరకు వరుసగా 34 సంవత్సరాలు సిపిఐ (ఎం) నేతృత్వంలోని వామపక్ష ప్రభుత్వం ఏర్పడింది. త్రిపురను 1978 నుండి 1988 వరకు మరియు 1993 నుండి 2018 వరకు వామపక్షాలు పాలించాయి. కానీ ఇంత పెద్ద దేశంలో, వామపక్ష భావజాలం 100 సంవత్సరాలలో మూడు రాష్ట్రాలను దాటి వెళ్ళలేకపోయింది.

పశ్చిమ బెంగాల్లో ఆయన పాలన తృణమూల్ కాంగ్రెస్ చేత ముగిసింది, త్రిపురలో బీజేపీ చేతిలో ఓడిపోయారు, ఇప్పుడు కేరళలోని పినరయి విజయన్ ప్రభుత్వానికి కూడా ఎదురుదెబ్బ తగిలి ఆయన చివరి కోట బలహీనపడింది. మొత్తంమీద, శతాబ్ది సమీపిస్తున్న కొద్దీ వామపక్షాల రాజకీయ ప్రభావం, ప్రజల మద్దతు రెండూ క్షీణిస్తున్నట్లు కనిపిస్తున్నాయి.

రాష్ట్రీయ స్వయం సేవక్ సంఘ్ స్థాపన

కమ్యూనిస్టు పార్టీ మాదిరిగానే, రాష్ట్రీయ స్వయం సేవక్ సంఘ్ అనేది 1920 లో ప్రారంభించబడింది. నాగ్పూర్లో జరిగిన కాంగ్రెస్ సమావేశంలో డాక్టర్ కేశవ్ బలిరామ్ హెడ్గేవార్ తో పాటుగా, గణవేశ ధరించిన సంఘ స్వయం సేవకులు పాల్గొన్నారు. తదనంతరం, 27 సెప్టెంబర్ 1925 న, నాగ్పూర్లోని తన నివాసంలో, ఆయన రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ ను స్థాపించారు.

దేశ్ముఖ్ ప్రకారం, సంఘ్ మరియు కమ్యూనిస్టుల మధ్య ప్రాథమిక వ్యత్యాసం ఏమిటంటే సంఘ్ అనేది సామాజిక , సాంస్కృతిక జాతీయవాదానికి అంకితమైన సంస్థ, అయితే కమ్యూనిస్ట్ భావజాలం చివరికి రాజకీయ అధికార సాధనకు మాత్రమే పరిమితం చేయబడింది. కమ్యూనిస్టు ఉద్యమాలు బలహీనపడినప్పుడు, రాష్ట్రీయ స్వయం సేవక్ సంఘ్ పెరుగుతూ ప్రపంచ స్థాయికి చేరుకోవడానికి బహుశా ఇదే కారణం కావచ్చు.

ప్రారంభమైనప్పటి నుండి మూడు నిషేధాలు మరియు కఠినమైన రాజకీయ వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొన్నప్పటికీ, సంఘ్ చరైవేతి-చరైవేతి (ముందుకు సాగండి) సూత్రాన్ని అనుసరించి నిస్వార్థంగా పనిచేయడం కొనసాగించింది. సంఘ్ కి, మహాత్మా గాంధీ హత్యతో ముడిపెట్టడం ద్వారా దానిని అపకీర్తి పరచడానికి నేటికీ ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి, అయినప్పటికీ సంఘ్ దేశభక్తిని కొనసాగించింది.

ఎమర్జెన్సీ సమయంలో సంఘ్ కార్యకర్తలు జైలుకు వెళ్లి ప్రజాస్వామ్య రక్షణకు సహకరించారు.శ్రీ రామ్ జన్మభూమి ఉద్యమం ద్వారా, సంఘ్ దేశంలోని ప్రతి మూలకు తన పరిధిని విస్తరించింది మరియు ప్రజా సేవ ద్వారా ప్రజల నమ్మకాన్ని గెలుచుకుంది.

దేశ్ముఖ్ ప్రకారం, గత 12 సంవత్సరాలుగా కేంద్రంలో అధికారంలో ఉన్న 28 రాష్ట్రాలలో 21 రాష్ట్రాలను పాలిస్తున్న బిజెపికి కూడా ఇది ప్రయోజనం చేకూర్చింది. సంఘ ఆలోచన విస్తరణ పర్యవసానంగా దీనిని పరిగణించవచ్చు.

విజయం మరియు వైఫల్యానికి కారణాలు

సంఘ్ విజయాన్ని, కమ్యూనిస్టుల వైఫల్యాన్ని ఎత్తిచూపిన దేశ్ముఖ్, దాని ప్రారంభ సమయంలో, డాక్టర్ హెడ్గేవార్ కాషాయ జెండాను గురువుగా పరిగణించడం ద్వారా సంఘ్ ను వ్యక్తివాదానికి దూరంగా ఉంచారని చెప్పారు. అదే సమయంలో, అతను అన్ని కులాలను ఏకం చేసి, హిందూ సమాజాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. ఈ కారణంగా, నిరసనలు మరియు ప్రచారం ఉన్నప్పటికీ, ప్రజలు సంఘ్ వైపు ఆకర్షించబడటం కొనసాగింది మరియు నేడు, దాని శతాబ్ది సంవత్సరంలో, సంస్థ బలంగా మరియు విస్తృతంగా ఉంది.

దీనికి విరుద్ధంగా, కార్ల్ మార్క్స్, లెనిన్, స్టాలిన్ మరియు మావో సే-తుంగ్ వంటి విదేశీ ఆలోచనాపరులపై ఆధారపడిన కమ్యూనిస్ట్ ఉద్యమం సామాజిక మరియు రాజకీయ క్షీణతకు మళ్ళింది. అదే సమయంలో, అదే భావజాలానికి చెందిన తీవ్రవాద అంశాలు కూడా ముగింపుకు దగ్గరవుతున్నాయి.

---------------

హిందూస్తాన్ సమచార్ / SANDHYA PRASADA PV