కోణార్క్, 25 ఏప్రిల్ (హి.స.)

ఒడిశాలోని ప్రపంచ ప్రసిద్ధ కోణార్క్ సూర్య దేవాలయ సంరక్షణలో భారత పురావస్తు శాఖ (ASI) ఒక చారిత్రాత్మకమైన మరియు అత్యంత సంక్లిష్టమైన శాస్త్రీయ ప్రక్రియను చేపట్టింది. సుమారు 123 ఏళ్ల క్రితం ఆలయ రక్షణ కోసం జగమోహన్ (సభా మండపం) లోపల నింపిన ఇసుకను తొలగించే పనులను ఏప్రిల్ 2026లో అధికారికంగా ప్రారంభించారు. 13వ శతాబ్దానికి చెందిన ఈ అద్భుత కట్టడం కుప్పకూలకుండా ఉండేందుకు 1903లో అప్పటి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం జగమోహన్ లోపల ఇసుకను నింపి అన్ని ద్వారాలను మూసివేసింది. అయితే, దశాబ్దాలు గడిచేకొద్దీ ఆ ఇసుక సుమారు 12 నుంచి 14 అడుగుల మేర కిందికి కుంగిపోవడం, లోపల ఖాళీ ఏర్పడి రాళ్లపై ఒత్తిడి పెరగడం వంటి సమస్యలను నిపుణులు గుర్తించారు. దీంతో ఆలయ పటిష్టత కోసం శాస్త్రీయ పద్ధతిలో ఇసుకను తొలగించాలని ఏఎస్ఐ నిర్ణయించింది.

ఈ ప్రక్రియలో భాగంగా జగమోహన్ పశ్చిమ గోడ వైపు సుమారు 6 అడుగుల ఎత్తు, 5 అడుగుల వెడల్పుతో ఒక ప్రత్యేక మార్గాన్ని (అడెట్) ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. ప్రధాన కట్టడానికి ఎటువంటి ప్రకంపనలు కలగకుండా ఉండేందుకు 'డైమండ్ కోర్ డ్రిల్లింగ్' వంటి అత్యాధునిక సాంకేతికతను ఉపయోగిస్తున్నారు. లోపల నింపిన వేలాది టన్నుల ఇసుకను యంత్రాల సాయం లేకుండా కేవలం కార్మికుల ద్వారా అత్యంత జాగ్రత్తగా బయటకు తీసుకురానున్నారు. ఇసుకను తొలగించిన తర్వాత ఏర్పడే ఖాళీలో స్టెయిన్లెస్ స్టీల్ బీమ్లతో శాశ్వత నిర్మాణ మద్దతును కల్పిస్తారు. ఈ బృహత్తర ప్రాజెక్టుకు ఐఐటీ మద్రాస్ నిపుణులు సాంకేతిక మార్గదర్శకత్వం వహిస్తున్నారు.

మూడు నెలల సమయం

ఈ పనులు పూర్తి కావడానికి సుమారు మూడు నెలల సమయం పడుతుందని అంచనా వేస్తున్నారు. ఇసుక తొలగింపు పూర్తయితే, దాదాపు వంద ఏళ్లకు పైగా ప్రపంచానికి దూరంగా ఉన్న జగమోహన్ అంతర్గత శిల్పకళా సంపద మళ్లీ వెలుగులోకి రానుంది. ఈ ప్రక్రియ విజయవంతమైతే భవిష్యత్తులో పర్యాటకులు కూడా జగమోహన్ లోపలికి వెళ్లి కోణార్క్ సూర్య దేవాలయ అద్భుతాలను వీక్షించే అవకాశం లభిస్తుంది. ఒడిశా సంస్కృతి మరియు వారసత్వ సంపదను కాపాడే దిశగా కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఈ చర్య దేశవ్యాప్తంగా చరిత్రకారులు, పర్యాటకుల దృష్టిని ఆకర్షిస్తోంది.

---------------

హిందూస్తాన్ సమచార్ / Santhosha Laxmi