- విహెచ్పి కేంద్ర సంయుక్త ప్రధాన కార్యదర్శి కోటేశ్వర్ శర్మతో ప్రత్యేక ఇంటర్వ్యూ

డాక్టర్ మయాంక్ చతుర్వేది

భోపాల్, సెప్టెంబర్ 28: హిందూ దేవాలయాల నిర్వహణపై ప్రభుత్వ నియంత్రణను విశ్వ హిందూ పరిషత్ (విహెచ్పి) వ్యతిరేకించింది, ఆలయ సమర్పణలు , ఇతర ఆదాయాలను ప్రభుత్వ ఆదాయంగా పరిగణించడం అన్యాయం అని పేర్కొంది. దేవాలయాల నుండి సేకరించిన డబ్బును గురుకులాలు, వేద పాఠశాలలు, గోశాలలు, ఆసుపత్రుల రూపంలో సనాతన ధర్మాన్ని, సమాజాన్ని ఉద్ధరించడానికి, పేద సమాజానికి సేవ చేయడానికి ఉపయోగించాలని, దీని కోసం విహెచ్పి చట్టపరమైన పోరాటం కూడా చేస్తుందని విహెచ్పి తెలిపింది.

విహెచ్పి కేంద్ర సంయుక్త ప్రధాన కార్యదర్శి కోటేశ్వర్ శర్మ భోపాల్లో ఉన్న సమయంలో హిందూస్తాన్ సమాచార్ కు ప్రత్యేక ఇంటర్య్యూ ఇచ్చారు. ఈ సందర్భంగా వారు మాట్లాడుతూ దేవాలయాలపై ప్రభుత్వ నియంత్రణ నుండి మతమార్పిడి వ్యతిరేక చట్టాలు, గిరిజన ప్రాంతాలలో 'ఘర్ వాపసి', కుల వివక్ష, పూజారి శిక్షణ, బాల సంస్కార్ కేంద్రాలు, గోత్రం , వంశం రక్షణ, తీర్థయాత్ర , పర్యాటకంలో తేడాలు వంటి సమస్యలపై విహెచ్పి వైఖరిని వివరించారు.

సంస్థ ప్రాధాన్యతలను చర్చిస్తూ, విహెచ్పి కేంద్ర సంయుక్త ప్రధాన కార్యదర్శి హిందూ సమాజం, సామాజిక సామరస్యం, సంస్కారాలు మతపరమైన ప్రదేశాల స్వయంప్రతిపత్తికి సంబంధించిన సమస్యలకు సంస్థ ప్రాధాన్యత ఇస్తుందని అన్నారు. అశోక్ సింఘాల్జీ జన్మ శతాబ్ది ఉత్సవం 2026 సెప్టెంబర్ 27 నుండి ప్రారంభమైందని ఆయన చెప్పారు. విహెచ్పి దీనిని విస్తరణ సంవత్సరంగా చూస్తుంది , ప్రతి బ్లాక్ సున్నితమైన కుగ్రామాలకు సత్సంగ్ మండలాలను విస్తరించే లక్ష్యంతో ముందుకు సాగుతోంది అని చెప్పారు.

ప్రశ్నః ప్రభుత్వ దేవాలయాల నిర్వహణపై విహెచ్పి ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది. తమిళనాడు ప్రభుత్వ గణాంకాల ప్రకారం, హిందూ , జైన మత సంస్థల సంఖ్య 46,338. ఇంత పెద్ద మతపరమైన సంస్థాగత నిర్మాణం నేపథ్యంలో విహెచ్పి ఎలాంటి వ్యవస్థను కోరుకుంటోంది?

సమాధానంః మా ప్రాథమిక ప్రశ్న ఏమిటంటే, హిందూ దేవాలయాలు హిందువులకు విశ్వాస కేంద్రాలు, ప్రభుత్వానికి ఆదాయ వనరులు కాదు. ప్రభుత్వ పని పరిపాలించడం, దేవాలయాలను మతపరంగా నిర్వహించడం కాదు. హిందూ సమాజం కూడా తన మతపరమైన ప్రదేశాలను స్వతంత్రంగా నిర్వహించే రాజ్యాంగ హక్కు పొందాలని మేము కోరుకుంటున్నాము. విహెచ్పి, సాధువులు, న్యాయవాదులు , జ్ఞానోదయ సమాజంతో కలిసి, ఈ అంశంపై దేశవ్యాప్తంగా సామూహిక మేల్కొలుపు నిర్వహిస్తోంది . కేంద్ర చట్టాన్ని డిమాండ్ చేస్తోంది. దేవాలయాల సంఖ్య ఎంత ఎక్కువగా ఉంటే, వాటితో సంబంధం ఉన్న కోట్లాది మంది భక్తుల విశ్వాసం, మతపరమైన హక్కుల ప్రశ్న అంత ఎక్కువగా ఉంటుంది.

ప్రశ్నః దేవాలయాల ఆదాయ వినియోగంపై కూడా తరచుగా వివాదాలు తలెత్తుతాయి. దేవాలయాల నుండి వచ్చే ఆదాయం మతపరమైన , సామాజిక కారణాల కోసం వెళ్లాలని విహెచ్పి చెబుతోంది. దీని కోసం మీరు స్పష్టమైన నమూనాను ప్రతిపాదిస్తున్నారా?

సమాధానంః ఆలయాల్లోని ప్రతి పైసా సనాతన ధర్మాన్ని, సమాజాన్ని ఉద్ధరించడానికి ఉపయోగించాలని మాకు స్పష్టమైన అభిప్రాయం ఉంది. గురుకులాలు, వేద పాఠశాలలు, గోశాలలు, క్లినిక్లు , పేద సమాజానికి సేవ వంటి పనులను దేవాలయాల ద్వారా చేయవచ్చు. సమాజం విశ్వాసం ద్వారా దేవాలయాలు నడుపుతున్నట్లయితే, వారి ఆదాయాన్ని కూడా సమాజం , మతపరమైన అవసరాలకు అనుగుణంగా ఉపయోగించాలి. మేము ఈ సమస్యపై చట్టపరమైన పోరాటం కూడా చేస్తున్నాము, సమాజంలో అవగాహన కల్పిస్తున్నాము.

ప్రశ్నః మతమార్పిడి సమస్యపై.. 2025 నాటికి 11 రాష్ట్రాలలో మతమార్పిడిని నియంత్రించే చట్టాలు ఉన్నాయని డేటా ఉంది. అలాంటప్పుడు, మొత్తం దేశానికి ప్రత్యేక కేంద్ర చట్టం అవసరమని విహెచ్పి ఎందుకు భావిస్తోంది?

సమాధానంః వేర్వేరు రాష్ట్రాల్లో వేర్వేరు చట్టాలు ఉండటం వల్ల పరిస్థితి ఏకరీతిగా ఉండదని మేము నమ్ముతున్నాము. మోసం, భయం లేదా ప్రలోభాల ద్వారా మతమార్పిడులను నిరోధించడానికి దేశవ్యాప్తంగా ఏకరీతి, కఠినమైన కేంద్ర చట్టం ఉండాలి. కొన్ని రాష్ట్రాలు చట్టాలను రూపొందించాయి, కానీ మా అనుభవం ఏమిటంటే, చట్టాలు సాపేక్షంగా బలహీనంగా ఉన్న ప్రాంతాలలో, ఇటువంటి కార్యకలాపాలకు అవకాశం ఉంది, కాబట్టి మేము కేంద్ర ప్రభుత్వం నుండి జాతీయ స్థాయిలో చట్టాన్ని కోరుతున్నాము.

ప్రశ్నః 'ఘర్ వాప్సి' అంటే విహెచ్పి భాషలో 'అసలు సనాతన ధర్మానికి తిరిగి రావడం' అని చెబుతారు. గిరిజన ప్రాంతాలలో ఈ ప్రచారం వాస్తవ స్వభావం ఏమిటి, అది ఎంత విస్తరించింది?

సమాధానంః మాకు, 'ఘర్ వాపసి' అంటే ఒక వ్యక్తిపై ఒత్తిడి తీసుకురావడం కాదు. గతంలో పరిస్థితులు, భయం లేదా ప్రలోభాల కారణంగా తమ అసలు సంప్రదాయాల నుండి విడిపోవాల్సి వచ్చిన వ్యక్తులు తమ మూలాలతో కనెక్ట్ అయ్యే అవకాశాన్ని కలిగి ఉండాలని మేము చెబుతున్నాము. గిరిజన ప్రాంతాలలో, విహెచ్పి విద్య, వైద్యం ,సేవ ద్వారా కూడా పనిచేస్తోంది. మా అభిప్రాయం ప్రకారం, వేలాది కుటుంబాలు స్వచ్ఛందంగా తమ అసలు సనాతన సంప్రదాయానికి తిరిగి వచ్చాయి. ఈ ప్రచారం సేవా స్ఫూర్తి, మేల్కొలుపు , ఆత్మగౌరవంతో ముందుకు సాగుతోంది.

ప్రశ్నః విహెచ్పి పేర్కొన్న కార్యాచరణ దిశలో సామాజిక సామరస్యం , అంటరానితనం నిర్మూలనకు ప్రముఖ స్థానం ఇవ్వబడింది. 'ఒక బావి, ఒక ఆలయం, ఒక శ్మశానవాటిక' వంటి నినాదాలను క్షేత్ర స్థాయిలో ఎలా అమలు చేస్తున్నారు?

సమాధానంః కేవలం నినాదాలు చేయడం వల్ల సామాజిక సామరస్యం రాదు. సాధువులు , కార్యకర్తల ద్వారా సమాజంలోని వివిధ వర్గాల మధ్య సంబంధాలు పెరుగుతున్నాయి. సత్సంగాలలో సమిష్టి భోజాలు , ధర్మ చర్చలు జరుగుతాయి. దేవాలయాలు, నీటి వనరులు, శ్మశానవాటికలు వంటి సామాజిక జీవితంలోని ప్రధాన కేంద్రాలలో వివక్షను అంతం చేయడానికి మా ప్రయత్నం. జనన ప్రాతిపదికన సనాతన సమాజంలో ఉన్నత, దిగువ భావం ఉండకూడదు.

ప్రశ్నః విహెచ్పి అర్చక శిక్షణను సామాజిక సామరస్యంతో కూడా అనుసంధానిస్తోంది. దీని అర్థం సంప్రదాయ అర్చక వ్యవస్థలో సమగ్ర మార్పు కోసం ఈ సంస్థ కృషి చేస్తోందా?

సమాధానంః పూజారి కావడానికి పుట్టుక మాత్రమే కాకుండా, అర్హత , దీక్ష కూడా ఉండాలని మేము నమ్ముతున్నాము, కాబట్టి మేము షెడ్యూల్డ్ కులాలు, తెగలు , వెనుకబడిన తరగతుల యువతకు శిక్షణా కేంద్రాల ద్వారా వేద ఆరాధన, ఆచారాలు , ఆచారాలలో శిక్షణ ఇస్తున్నాము. ఇది రెండు ప్రయోజనాలను అందిస్తుంది. ఒక వైపు అర్హులైన పూజారులను సిద్ధం చేస్తారు, మరోవైపు కులం ఆధారంగా సమాజంలో ఏర్పడే దూరం తగ్గుతుంది.

ప్రశ్నః విహెచ్పి ప్రకారం, దేశంలో వేలాది సత్సంగాలు చురుకుగా ఉన్నాయి. 2026ని మీరు సంస్థ విస్తరణ సంవత్సరంగా అభివర్ణించారు. ఈ విస్తరణకు ప్రమాణాలు ఏమిటి? కేవలం సంఖ్యను పెంచడానికా లేదా సామాజిక ఫలితాన్ని సాధించడం కోసమా?

సమాధానంః సంఖ్యలు ముఖ్యం, కానీ మన లక్ష్యం కేవలం సంఖ్యలను పెంచడం కాదు. 2026 లో, ప్రతి వీధికి, ఆపద ఉన్న కుగ్రామాలకు సత్సంగాలన తీసుకెళ్లడమే మా సంకల్పం. ప్రస్తుతం, దేశవ్యాప్తంగా 35,000 కంటే ఎక్కువ సత్సంగ్ మండలాలు లు పనిచేస్తున్నాయి. వారి సంఖ్యను రెట్టింపు చేసే దిశగా అడుగులు వేస్తున్నాం. సంస్కారం , సేవను సంస్థతో అనుసంధానించడం అనేది సత్సంగం ఉద్దేశ్యం. అందువల్ల, ఒక మండల విజయాన్ని దాని సమావేశాల సంఖ్య ద్వారా మాత్రమే కాకుండా సమాజంలో జరిగిన మార్పుల ద్వారా కూడా చూడాలి., సేవను సంస్థతో అనుసంధానించడం అనేది సత్సంగం ఉద్దేశ్యం. అందువల్ల, ఒక మండల విజయాన్ని దాని సమావేశాల సంఖ్య ద్వారా మాత్రమే కాకుండా సమాజంలో జరిగిన మార్పుల ద్వారా కూడా చూడాలి.

ప్రశ్నః మీ అభిప్రాయం ప్రకారం, సత్సంగం వ్యసనం నుండి విముక్తి, కుటుంబాలలో మెరుగుదల , పిల్లలలో సంస్కారాలు వంటి ఫలితాలను తీసుకువచ్చింది. విహెచ్పి కూడా ఈ వాదనలను ఏదైనా క్రమబద్ధమైన అధ్యయనం లేదా డేటా ద్వారా నమోదు చేస్తుందా?

సమాధానంః ప్రస్తుతం, మా దృష్టి సమాజంలో ప్రత్యక్ష పని మీద ఉంది. ఎక్కడెక్కడ నిత్యసాధకాలు జరుగుతున్నాయో, అక్కడ వ్యసనం నుండి విముక్తి పొందడం, కుటుంబ సంబంధాలను మెరుగుపరచడం, పిల్లలలో సంస్కారాలను పెంచడం వంటి మార్పులను మనం చూశాము. మా అనుభవం ఏమిటంటే, సత్సంగ్ అనేది ఒక మతపరమైన కార్యక్రమంగా పరిమితం కాలేదు. దేశం, కుటుంబం, పిల్లల ఆచారాలు , సామాజిక సమస్యలు కూడా అక్కడ చర్చించబడతాయి. ఈ చర్యల ప్రభావాన్ని రాబోయే కాలంలో మరింత క్రమపద్ధతిలో నమోదు చేయాల్సిన అవసరం ఉంది.

ప్రశ్నః మొబైల్ , సోషల్ మీడియా యుగంలో, పిల్లలను నిమగ్నం చేయడం ఒక పెద్ద సవాలు. బాల సంస్కార కేంద్రాలను విస్తరించడం గురించి విహెచ్పి మాట్లాడింది. లక్ష్యం ఎంత విస్తృతమైనది?

సమాధానంః బాల సంస్కార కేంద్రంతో ప్రతి జిల్లా కేంద్రం మరియు ప్రధాన పట్టణాన్ని చేరుకోవడమే మా ప్రయత్నం. పిల్లలకు కేవలం మతపరమైన విషయాలను మాత్రమే చెప్పడం దీని ఉద్దేశ్యం కాదు. యోగా, దేశభక్తుల జీవిత కథలు, నైతిక విలువలు, కుటుంబం పట్ల బాధ్యత మరియు సనాతన సంప్రదాయాల శాస్త్రీయ వైపు కూడా చెప్పబడుతుంది. సంస్కారాలు బాల్యం నుండే ప్రారంభించాలని మేము నమ్ముతున్నాము. మొబైల్, సోషల్ మీడియా యుగంలో కుటుంబం, సమాజం పాత్ర మరింత ముఖ్యమైనదిగా మారింది.

ప్రశ్నః పట్టణీకరణ కారణంగా, గోత్రం, కులదేవత, వంశావళి వంటి సాంప్రదాయ సమాచారం కొత్త తరానికి కోల్పోతున్నాయి. దానిని పరిరక్షించడానికి విహెచ్పి కి ఏదైనా ఖచ్చితమైన ప్రణాళికలు ఉన్నాయా?

సమాధానంః 'కుటుంబ ప్రబోధన్' ద్వారా, వారి వంశం, గోత్రం , వంశ సంప్రదాయాన్ని నమోదు చేయడానికి కుటుంబాలను ప్రేరేపిస్తున్నాము. శతాబ్దాలుగా వంశావళిని రాసిన జగా, రావు, భట్ వంటి సాంప్రదాయ వర్గాల పత్రాలు కూడా ముఖ్యమైనవి. కుటుంబ మూలాలు పేరు , ఇంటిపేరు ద్వారా మాత్రమే తెలియవు కాబట్టి వీటిని సంరక్షించడం చాలా ముఖ్యం. వారి కుటుంబ, సాంస్కృతిక సంప్రదాయాల గురించి భవిష్యత్ తరాలకు అవగాహన ఉండాలి.

ప్రశ్నః దేవాలయాలను పర్యాటక ప్రదేశాలుగా అభివృద్ధి చేయడం , వాటిని తీర్థయాత్ర ప్రాంతాలుగా చూడటం మధ్య ప్రాథమిక వ్యత్యాసం ఏమిటని విహెచ్పి భావిస్తుంది?

సమాధానంః దేవాలయాలు కేవలం సందర్శించాల్సిన ప్రదేశాలు మాత్రమే కాదు. అవి ఆరాధన, తపస్సు, ఆధ్యాత్మిక సాధనలకు కేంద్రాలుగా ఉన్నాయి. పర్యాటకంలో సౌలభ్యం మరియు వినోదం ప్రముఖంగా ఉండవచ్చు, అయితే తీర్థయాత్రలో గౌరవం, మితత్వం, నియమాలు , స్వీయ-పరివర్తన ప్రముఖంగా ఉంటాయి. అందువల్ల, పవిత్ర పుణ్యక్షేత్రాల అభివృద్ధి వారి మతపరమైన గౌరవానికి అనుగుణంగా ఉండాలని మేము కోరుకుంటున్నాము. ఆధునిక సౌకర్యాలు ఉండాలి, కానీ ఆలయ ప్రాథమిక ఆధ్యాత్మిక గుర్తింపు ప్రభావితం కాకూడదు.

ప్రశ్నః కాశీ విశ్వనాథ్ ధామ్, మహాకాళ్ లోక్, వింధ్యాచల్ వంటి మతపరమైన కారిడార్లపై విహెచ్పి సానుకూల వైఖరిని తీసుకుంటుంది. వైభవం , ఆధ్యాత్మికత మధ్య సమతుల్యత కూడా ఉందా?

సమాధానంః అవును ఖచ్చితంగా. తీర్థయాత్రల అభివృద్ధి భక్తులకు పెరుగుతున్న సౌకర్యాలలో ఒకటిగా ఉండాలి. గొప్పతనమే లక్ష్యం కాదు. గర్భగుడి ప్రాచీనత, అసలు ఆరాధన పద్ధతులు, మత సంప్రదాయాలు , ఆధ్యాత్మిక శాంతిని పరిరక్షించాలి. అభివృద్ధి అనేది ఆధ్యాత్మికతను పెంచే విధంగా ఉండాలని, అణచివేసే విధంగా ఉండకూడదని మాకు స్పష్టమైన అభిప్రాయం ఉంది.

ప్రశ్నః ఈ సంవత్సరం 2026ను విహెచ్పి అశోక్ సింఘాల్ జన్మ శతాబ్ది సంవత్సరంగా జరుపుకుంటోంది. విహెచ్పి ఈ సందర్భాన్ని కేవలం జ్ఞాపకార్థ సంవత్సరంగా పరిగణిస్తుందా లేదా సంస్థ కోసం కొత్త లక్ష్యాన్ని కూడా నిర్దేశించారా?

సమాధానంః ఇది మనకు కేవలం జ్ఞాపకార్థ సందర్భం కాదు. అశోక్ సింఘాల్జీ జీవితం హిందూ సమాజం సంస్థ, సాంస్కృతిక మేల్కొలుపు మరియు హిందూ ఆత్మగౌరవంతో ముడిపడి ఉంది. మేము సంస్థ విస్తరణ సంవత్సరం రూపంలోకి మారాము. సంస్థాగత , సాంస్కృతిక కార్యకలాపాలతో ప్రతి వీధి, బలహీనమైన కుగ్రామాలకు చేరుకోవడం, వారి ఆలోచనలను , పనిని కొత్త తరానికి తీసుకెళ్లడం మా ప్రయత్నం.

ప్రశ్నః దేవాలయాల స్వయంప్రతిపత్తి, సామాజిక సామరస్యం, సత్సంగులు, పిల్లల ఆచారాలు, పూజారి శిక్షణ , సంస్థ విస్తరణను కలిసి చూస్తే, విహెచ్పి రాబోయే ప్రచారంలో ఏది ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది?

సమాధానంః హిందూ సమాజం సంస్థ , మేల్కొలుపు ప్రాథమిక కేంద్రం. దేవాలయాలు విశ్వాస కేంద్రాలు, సమాజాన్ని అనుసంధానించే మాధ్యమం సత్సంగం, సంస్కారాలు కొత్త తరానికి దిశను ఇస్తాయి, సామాజిక సామరస్యం సమాజాన్ని లోపల నుండి బలోపేతం చేస్తుంది. సేవ, సంస్కృతి, సంస్థ ,సాంస్కృతిక చైతన్యం ఒకదానితో ఒకటి అనుసంధానించడమే మన ప్రయత్నం. సమాజంలోని ప్రతి విభాగం తనను తాను ఈ విస్తృత సామాజిక , సాంస్కృతిక ప్రవాహంలో భాగమని భావించినప్పుడు, అప్పుడు మాత్రమే సంస్థ ఉద్దేశ్యం నెరవేరుతుంది.

--------

హిందూస్తాన్ న్యూస్/మయాంక్ చతుర్వేది/సచిన్ బుధోలియా

హిందూస్తాన్ సమచార్ / Sachin Budhauliya