
బికనీర్, 20 నవంబర్ (హి.స.)
దేశంలోని పలు నగరాల్లో శుక్రవారం వాయు కాలుష్యం ఆందోళన కలిగించింది. ఆరు నగరాల్లో గాలి నాణ్యత సూచిక (AQI) 300 దాటి ‘చాలా దారుణం’ (Very Poor) స్థాయికి చేరింది. ఢిల్లీతో పాటు నేషనల్ క్యాపిటల్ రీజియన్ (NCR) లోని ఐదు ప్రధాన నగరాల్లోనూ గాలి నాణ్యత ‘దారుణం’ (Poor) కేటగిరీలోనే ఉంది.
దేశవ్యాప్తంగా రాజస్థాన్లోని బికనీర్ అత్యధికంగా 315 ఏక్యూఐతో ముందుండగా, ఢిల్లీ-ఎన్సీఆర్ పరిధిలో గురుగ్రామ్లో 287, ఢిల్లీలో 270 ఏక్యూఐ నమోదైంది. ఢిల్లీలోని పలు ప్రాంతాల్లో కాలుష్య తీవ్రత 300 మార్కును దాటింది.
ఆరు నగరాల్లో 300 దాటిన ఏక్యూఐ, ఎన్సీఆర్లో దారుణ పరిస్థితి
రాజస్థాన్లో బికనీర్ 315 ఏక్యూఐతో తొలి స్థానంలో నిలవగా, తమిళనాడులోని గుమ్మిడిపూండిలో 310 నమోదైంది. భివాడి 306, పంచ్గావ్ 305, పీతంపుర్ 302, సిర్సా 301 ఏక్యూఐలతో ఈ ఆరు నగరాలు ‘చాలా దారుణం’ కేటగిరీలో ఉన్నాయి.
మరోవైపు కోల్కతాలో 47 ఏక్యూఐ నమోదై ‘మంచి’ (Good) స్థాయికి చేరుకుంది; నవంబర్ 17న అక్కడ 191గా ఉన్న పరిస్థితితో పోలిస్తే ఇది గణనీయమైన మెరుగుదల. హైదరాబాద్ 77, ముంబై 98 ఏక్యూఐలతో ‘సంతృప్తికరం’ (Satisfactory) స్థాయిలో ఉన్నాయి. అహ్మదాబాద్ 119, పాట్నా 127తో ‘మధ్యస్థం’ (Moderate) కేటగిరీలో ఉండగా, లూథియానాలో 195 నమోదైంది.
నవంబర్ 20 నాటి ‘సమీర్’ యాప్ గణాంకాల ప్రకారం ఢిల్లీ-ఎన్సీఆర్లో గురుగ్రామ్ 287, ఢిల్లీ 270 ఏక్యూఐతో నిలిచాయి. గ్రేటర్ నోయిడాలో 239, ఘజియాబాద్లో 230, నోయిడాలో 227 ఏక్యూఐ నమోదైంది.
గత మూడు రోజులుగా ఎన్సీఆర్లోని చాలా నగరాల్లో కాలుష్యం పెరుగుతూ వచ్చింది. గ్రేటర్ నోయిడాలో అత్యధికంగా నవంబర్ 17న 157 ఉన్న ఏక్యూఐ, 18న 228కి, 19న 266కి చేరింది.
నోయిడాలో ఇదే కాలంలో 155 నుంచి 214, ఆపై 243కు పెరిగింది. ఘజియాబాద్లో 176 నుంచి 203, ఆ తర్వాత 232కు చేరింది.
ఢిల్లీ ఏక్యూఐ నవంబర్ 17న 204, 18న 232, 19న 280గా నమోదైంది. గురుగ్రామ్ వరుసగా 290, 258, 262 నమోదు చేసి, శుక్రవారం ఉదయానికి 287 వద్ద ‘దారుణం’ స్థాయిలోనే కొనసాగింది.
ఢిల్లీలోని 14 మానిటరింగ్ స్టేషన్లలో ఏక్యూఐ 300 దాటింది.
సిరిఫోర్ట్లో అత్యధికంగా 349, జేఎన్యూ (JNU)లో 340, పూసా-ఐఐటీఎంలో 339 ఏక్యూఐ నమోదైంది. చాందినీ చౌక్ 331, ఎన్ఎస్యూటీ జఫర్పూర్ 330, బురారీ క్రాసింగ్ 328 వద్ద ఉన్నాయి.
ఘోగా 325, ఐటీఓ 323, డీటీయూ 322, తల్కటోరా గార్డెన్ 320, జహంగీర్పురి 314, సీఆర్ఆర్ఐ మథుర రోడ్ 310, పంజాబీ బాగ్ 309, నార్త్ క్యాంపస్-డీయూ 304తో ‘చాలా దారుణం’ జాబితాలో నిలిచాయి.
ఢిల్లీలోని ఇతర ప్రధాన స్టేషన్లు కూడా ‘దారుణం’ కేటగిరీలోనే ఉన్నాయి. అయా నగర్లో 298, ఐఐటీ ఢిల్లీలో 297, కామన్వెల్త్ స్పోర్ట్స్ కాంప్లెక్స్లో 293 నమోదైంది. బవానా, బురారీ-డీపీసీసీలలో చెరో 292, నెహ్రూ నగర్లో 287 ఏక్యూఐ ఉంది.
ఈ తీవ్ర కాలుష్యం మధ్య లోధి రోడ్ (ఐఐటీఎం)లో అత్యల్పంగా 160, ఐఎండీ లోధి రోడ్లో 176, ఎన్ఎస్ఐటీ ద్వారకాలో 197 ఏక్యూఐ నమోదైంది. ఈ మూడు ప్రాంతాలు మాత్రమే ‘మధ్యస్థం’ స్థాయిలో ఉన్నాయి.
చలికాలంలో మరిన్ని సవాళ్లపై నిపుణుల హెచ్చరిక
ఉష్ణోగ్రతలు పడిపోవడం, వాతావరణ మార్పుల నేపథ్యంలో రాబోయే వారాల్లో ఢిల్లీ కాలుష్య సమస్య మరింత జటిలంగా మారవచ్చని పర్యావరణ నిపుణులు హెచ్చరించారు.
గాలి వేగం, టెంపరేచర్ ఇన్వర్షన్, మిక్సింగ్ హైట్, తేమ, సౌర వికిరణం వంటి వాతావరణ అంశాలతో పాటు ప్రాంతీయ ఉద్గారాలపై శీతాకాల కాలుష్య తీవ్రత ఆధారపడి ఉంటుందని పర్యావరణ నిపుణుడు హిష్మి హుస్సేన్ తెలిపారు.
తెల్లవారుజామున గాలిలో కలయిక తక్కువగా ఉండే సమయంపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టాలని ఆయన సూచించారు. చలి గాలులు కొత్తగా కాలుష్యాన్ని సృష్టించకపోయినా, ఉన్న కాలుష్యాన్ని మరింత తీవ్రతరం చేసి ప్రజారోగ్య సమస్యగా మారుస్తాయని పేర్కొన్నారు.
సీజనల్ అత్యవసర చర్యలపైనే కాకుండా ఏడాది పొడవునా ఉద్గారాల తగ్గింపు వ్యూహం అవసరమని హుస్సేన్ అన్నారు. వాతావరణ అంచనాలు, కాలుష్య మూలాల నియంత్రణ కలిసి పనిచేస్తేనే గాలి నాణ్యత మెరుగుపడుతుందని తెలిపారు.
గాలి నాణ్యత పర్యవేక్షణను ప్రజారోగ్య గణాంకాలతో అనుసంధానించాల్సిన అవసరాన్ని ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయ ప్రొఫెసర్, పర్యావరణవేత్త జితేంద్ర నగర్ నొక్కి చెప్పారు. ఏక్యూఐ వివరాలను తరచూ నమోదు చేస్తున్నప్పటికీ, శ్వాసకోశ అత్యవసర కేసులు, ఓపీడీ సంప్రదింపులు, మరణాల గణాంకాలతో కలిపి విశ్లేషించడం తక్కువగా ఉందని ఆయన అన్నారు.
గోప్యత, డేటా నాణ్యత ప్రమాణాలతో గాలి నాణ్యత, వాతావరణం, ఆసుపత్రిలో చేరికలు, మరణాల వివరాలను ఏకం చేసే జాతీయ పర్యావరణ ఆరోగ్య నిఘా వేదిక ఉండాలని సూచించారు. దీనివల్ల కాలుష్య హాట్స్పాట్లను గుర్తించడం, కాలుష్య సంబంధిత అనారోగ్యాలను అంచనా వేయడం, ప్రభుత్వ చర్యల ప్రభావాన్ని సమీక్షించడం సులభమవుతుందని పేర్కొన్నారు.
కాలుష్య నియంత్రణ విధానాల్లో పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం పెరగాలని నగర్ అన్నారు. రోజువారీ ఏక్యూఐకే పరిమితం కాకుండా వార్షిక పీఎం2.5 (PM2.5) ప్రభావం, ఉద్గారాల తగ్గింపు, ఖర్చు, ఆరోగ్య సూచికలను కూడా పబ్లిక్ డ్యాష్బోర్డుల్లో చేరిస్తే దీర్ఘకాలిక పురోగతిపై స్పష్టత వస్తుందని తెలిపారు.
పీఎం2.5 తగ్గింపు, ఏడాది పొడవునా నియంత్రణపై దృష్టి
ప్రధాన కాలుష్య మూలాలను పరిష్కరించాల్సిన అవసరాన్ని వివరిస్తూ, పీఎం10 తగ్గింపునకు రోడ్డు దుమ్ము నియంత్రణ అవసరమే అయినప్పటికీ, పీఎం2.5, అతి సూక్ష్మ కణాలపై మరింత దృష్టి పెట్టాలని నగర్ సూచించారు.
దహన ప్రక్రియలు, పారిశ్రామిక ఉద్గారాలు, రవాణా, గృహ ఇంధనాలు, వాయు కాలుష్య కారకాల రసాయన చర్యలు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయని, వీటికి నిరంతర జోక్యం, తగిన ఆర్థిక వనరులు అవసరమని పేర్కొన్నారు.
ప్రజా రవాణాను బలోపేతం చేయడం, పారిశ్రామిక ఉద్గార ప్రమాణాల కఠిన అమలు, స్వచ్ఛ ఇంధన ప్రోత్సాహం, వ్యర్థాల నిర్వహణ మెరుగుదల, మెరుగైన నగర ప్రణాళిక ద్వారా నడక, సైక్లింగ్ను ప్రోత్సహించడం వంటివి అత్యవసరమని తెలిపారు.
మాస్కులు, ఎయిర్ ప్యూరిఫయర్లు, హైబ్రిడ్ స్కూలింగ్ వంటి చర్యలతో బాధ్యతను పూర్తిగా వ్యక్తులపై నెట్టడం సరికాదని ఆయన హెచ్చరించారు. ఇవి వ్యక్తిగత స్థాయిలో కొంత రక్షణ ఇచ్చినా, కాలుష్య మూలాలను అరికట్టలేవని, బయటి గాలి నాణ్యతను మార్చలేవని స్పష్టం చేశారు.
కాలుష్య నియంత్రణకు ప్రభుత్వ జోక్యంతో పాటు ప్రజా భాగస్వామ్యం కూడా అవసరమని నగర్ అన్నారు. పంట వ్యర్థాల దహనం వంటి అంశాల్లో రైతుల పరిస్థితులు, ఆర్థిక పరిమితులను అర్థం చేసుకుంటూ సరసమైన ప్రత్యామ్నాయాలు, వ్యర్థాల నిర్వహణకు మద్దతు అందించాలని సూచించారు.
ఆరోగ్య ముప్పులను వివరిస్తూనే ప్రజల్లో అనవసర భయాందోళనలు కలిగించకుండా, బాధ్యతను పౌరులపైనే వేయకుండా స్వచ్ఛ గాలి సమాచారం ఉండాలని అన్నారు. శాస్త్రీయ ఆధారాల ఆధారంగా ప్రజా విధానాలు రూపొందాలంటే పర్యావరణ ఆరోగ్య నియంత్రణ, పరిశోధన సంస్థల సామర్థ్యాన్ని బలోపేతం చేయడం ముఖ్యమని అభిప్రాయపడ్డారు.
---------------
హిందూస్తాన్ సమచార్ / Santhosha Laxmi