భోజ్శాల, 15 మే (హి.స.)

దశాబ్దాల సుదీర్ఘ నిరీక్షణకు, న్యాయపోరాటానికి తెరదించుతూ మధ్యప్రదేశ్ హైకోర్టు ఇండోర్ బెంచ్ అత్యంత సంచలనమైన, చారిత్రాత్మకమైన తీర్పును వెలువరించింది. మధ్యప్రదేశ్లోని ధార్ జిల్లాలో ఉన్న వివాదాస్పద 'భోజ్ శాల' కట్టడం పూర్తిగా హిందువులదేనని, అది ముమ్మాటికీ పరమ పవిత్రమైన వాగ్దేవి (సరస్వతీ దేవి) ఆలయమేనని న్యాయస్థానం స్పష్టం చేసింది. జస్టిస్ విజయ్ కుమార్ శుక్లా, జస్టిస్ అలోక్ అవస్థీలతో కూడిన ఇద్దరు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం ఇచ్చిన ఈ చారిత్రక తీర్పుతో దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న హిందూ సమాజంలో హర్షాతిరేకాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

ఈ తీర్పు ద్వారా భోజ్ శాల కాంప్లెక్స్పై హిందువులకు సర్వాధికారాలు లభించాయి. గతంలో 2003లో ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (ASI) జారీ చేసిన వివక్షతో కూడిన నిబంధనలను కోర్టు పూర్తిగా రద్దు చేసింది. ఆ పాత నిబంధన ప్రకారం హిందువులకు కేవలం మంగళవారం మాత్రమే పూజకు అనుమతి ఉండేది, తాజా తీర్పుతో ఆ ఆంక్షలన్నీ తొలగిపోయాయి. ఇకపై హిందువులు వారంలో అన్ని రోజులూ ఎటువంటి ఆంక్షలు లేకుండా, పూర్తి స్వేచ్ఛతో నిరంతరాయంగా పూజలు, సాంప్రదాయ ఉత్సవాలు నిర్వహించుకోవచ్చు. అదే సమయంలో, ఈ ఆలయ సముదాయం యొక్క పవిత్రతను కాపాడుతూ, దీని లోపల ముస్లింలు నమాజ్ చేయడాన్ని కోర్టు పూర్తిగా మరియు శాశ్వతంగా నిషేధించింది. శతాబ్దాలుగా అక్కడ హిందూ సాంప్రదాయ పూజలు ఎన్నడూ ఆగిపోలేదని, కాబట్టి హిందువులకే అక్కడ నిరంతరాయ పూజా హక్కులు ఉంటాయని న్యాయమూర్తులు స్పష్టం చేశారు.

ఈ చారిత్రాత్మక విజయానికి భారత పురావస్తు శాఖ (ASI) న్యాయస్థానానికి సమర్పించిన శాస్త్రీయ సర్వే నివేదిక అత్యంత బలమైన, తిరుగులేని ఆధారంగా నిలిచింది. 11వ శతాబ్దంలో మాల్వా ప్రాంతాన్ని పాలించిన పరమార వంశపు మహారాజు 'రాజా భోజుడు' దీనిని 'సరస్వతీ కంఠాభరణం' అనే గొప్ప సంస్కృత అధ్యయన కేంద్రంగా, వాగ్దేవి ఆలయంగా నిర్మించారని చారిత్రక, శాస్త్రీయ ఆధారాల ద్వారా నిరూపితమైంది. ఈ కట్టడంలోని స్తంభాలు, గోడలపై సంస్కృత శ్లోకాలు, పవిత్ర హిందూ దేవతామూర్తుల శిల్పాలు స్పష్టంగా లభించాయి. పూర్వం ఉన్న హిందూ దేవాలయాల స్తంభాలు, శిథిలాల అవశేషాలను ధ్వంసం చేసి, వాటిపైనే ఈ నిర్మాణాన్ని మసీదుగా మార్చే ప్రయత్నం జరిగిందని ASI నివేదిక ద్వారా కోర్టుకు స్పష్టమైంది. భోజ్ శాల కాంప్లెక్స్ పూర్తిగా హిందువులదేనని నిర్ధారించిన న్యాయస్థానం, ముస్లింల ప్రార్థనల కోసం ధార్ జిల్లాలోనే వేరే చోట ప్రత్యామ్నాయ భూమిని కేటాయించే విషయాన్ని పరిశీలించాలని మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి సూచించింది. ఈ చారిత్రక తీర్పుతో భోజ్ శాల వైభవం తిరిగి హిందూ సమాజానికి సొంతమైంది.

హిందూస్తాన్ సమచార్ / Santhosha Laxmi