ఒకప్పుడు పొలాల నుంచి ఇళ్ల వరకు, కార్యాలయాల నుంచి గ్రామాల వరకు ఆకాశవాణి స్వరాలే మార్మోగేవి. సంగీత తరంగాలపై దేశమంతా ఊగిపోతున్నట్లు అనిపించేది. ఏదైనా వార్త లేదా సందేశం ప్రసారమైతే, అది దేశ ప్రజలందరికీ చేరిందని భావించేవారు. ఆకాశవాణి తన ప్రయాణంలో వార్తలు, సమాచారం అందించడమే కాకుండా, సంక్షోభ సమయాల్లో దేశాన్ని అప్రమత్తం చేసింది. వ్యవసాయం నుంచి విద్య వరకు అనేక ఉపయోగకరమైన సమాచారాన్ని అందించింది. అలాగే ప్రజలకు వినోదాన్ని కూడా పంచింది.

1936 జూన్ 8న స్థాపించబడిన ఆకాశవాణి అప్పటి నుంచి దేశ హృదయ స్పందనగా నిలిచింది. 2026 జూన్ 8న ఆకాశవాణి తన గౌరవప్రదమైన 90 ఏళ్ల ప్రయాణాన్ని పూర్తి చేసుకోనుంది. ఈ సందర్భంగా హిందుస్థాన్ సమాచార్ సంస్థ, ఆకాశవాణి మహానిర్దేశకుడు రాజీవ్ కుమార్ జైన్తో ప్రత్యేకంగా మాట్లాడింది. ఆ ఇంటర్వ్యూలోని ముఖ్యాంశాలు ఇవి:

ఆకాశవాణి 90 ఏళ్ల ప్రయాణంపై

ప్రశ్న: ఆకాశవాణి 90 ఏళ్ల గౌరవప్రదమైన ప్రయాణం పూర్తి చేసుకుంటున్న సందర్భంగా మీరు ఏమి చెప్పాలనుకుంటున్నారు?

జవాబు

ఈ సందర్భంగా మీకూ అభినందనలు. ఆకాశవాణి ఈ స్థాయికి చేరుకోవడంలో మా కార్యక్రమ నిర్మాతలు, సాంకేతిక నిపుణులు, ఇంజినీర్లు మరియు సంస్థతో అనుబంధంగా ఉన్న ప్రతి ఒక్కరి కృషి ఉంది. వారు దేశ ప్రజలకు సమాచారాన్ని అందించడంలో, వినోదాన్ని పంచడంలో, భారతీయ సంగీతం, గానం, వాద్య కళలను ప్రపంచానికి పరిచయం చేయడంలో గొప్ప పాత్ర పోషించారు.

ఈ 90 ఏళ్ల ప్రయాణం కేవలం ఆకాశవాణి లేదా ప్రసార్ భారతి ఉద్యోగులకే కాదు, మొత్తం దేశానికి గర్వకారణం. ముఖ్యంగా దేశ ప్రజలు ఆకాశవాణిని తమ జీవిత భాగస్వామిగా భావించి ప్రేమించారు, ఆదరించారు. వారి ప్రేమ వల్లే మేము ఈ స్థాయికి చేరుకున్నాము.

90 ఏళ్ల ప్రయాణాన్ని మీరు ఎలా చూస్తున్నారు?

జవాబు:

90 ఏళ్ల క్రితం “ఆల్ ఇండియా రేడియో” రూపంలో రేడియో భారతదేశంలో ప్రవేశించింది. 1936 జూన్ 8న స్థాపించబడినప్పుడు దీనిని “ఆల్ ఇండియా రేడియో” అని పిలిచేవారు. 1956లో పండిట్ నరేంద్ర శర్మ సూచన మేరకు దీనికి “ఆకాశవాణి” అని పేరు పెట్టారు.

ఆ కాలంలో పత్రికలు నేటిలా ఆకర్షణీయంగా ఉండేవి కాదు. అలాంటి సమయంలో సాంకేతిక ఆధారితమైన రేడియో ఒక కొత్త అద్భుతంగా ప్రజల ముందుకు వచ్చింది. దేశంలోని దూర ప్రాంతాల ఇళ్లు, కార్యాలయాలు, పొలాలు, తోటల వరకు శబ్దం చేరడం ప్రజలను ఆకట్టుకుంది.

మొదట వార్తలు, సమాచారమే ప్రసారం చేసేవారు. తరువాత పాటలు, సంగీత కార్యక్రమాలు, నాటకాలు కూడా ప్రసారం చేయడం ప్రారంభమైంది. ప్రారంభంలో రేడియో సెట్లు పెద్దవిగా ఉండటంతో అందరికీ కొనుగోలు చేయడం కష్టమయ్యేది. అయినప్పటికీ ప్రజలు రేడియోను ఎంతో ఆదరించారు. ప్రసార సాంకేతికత అభివృద్ధి చెందడంతో పాటు తక్కువ ధరల ట్రాన్సిస్టర్లు అందుబాటులోకి రావడంతో రేడియో దేశ హృదయ స్పందనగా మారింది.

కార్యక్రమాలు మరియు వార్తల ఎంపికపై విధానం

ప్రశ్న: ఆకాశవాణిలో పాటలు, సంగీతం, వార్తలు వంటి కార్యక్రమాల ఎంపిక ఎలా జరుగుతుంది?

జవాబు:

ఆకాశవాణి ధ్యేయ వాక్యం “బహుజన హితాయ, బహుజన సుఖాయ”. అంటే ఎక్కువ మంది ప్రజల సంక్షేమం మరియు ఆనందం కోసం పనిచేయడం.

పాటలు, సంగీతం, వార్తలు—ఏ కార్యక్రమమైనా ఈ లక్ష్యాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొని రూపొందించబడుతుంది. వార్తల విషయంలో మేము తొందరపడి తప్పు వార్తలు ఇవ్వడం కంటే, ఖచ్చితమైన మరియు ధృవీకరించిన వార్తలను మాత్రమే ప్రసారం చేస్తాము. వార్త నిజమని నిర్ధారణ అయ్యే వరకు దానిని ప్రసారం చేయము. విశ్వసనీయతే మా గుర్తింపు.

ఇంటర్నెట్ యుగంలో ఆకాశవాణి ప్రాధాన్యత

ప్రశ్న: ఇంటర్నెట్ యుగంలో ఆకాశవాణి తన ప్రాధాన్యతను ఎలా కొనసాగిస్తోంది?

జవాబు:

రేడియో ఇప్పటికీ అత్యంత సులభమైన సమాచార మాధ్యమం. అత్యవసర పరిస్థితుల్లో సమాచారాన్ని వేగంగా దూర ప్రాంతాలకు చేరవేయగలదు. ఇదే ఆకాశవాణి ప్రధాన బలం.

ఇప్పుడు ఇంటర్నెట్ ద్వారా పత్రికలు, టెలివిజన్, రేడియో అన్నీ ఒకే వేదికపై అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఆకాశవాణి ఇప్పటికీ సంప్రదాయ రేడియో ద్వారా అందుబాటులో ఉండటమే కాకుండా, పాడ్కాస్ట్లు, సోషల్ మీడియా (ట్విట్టర్/ఎక్స్, ఫేస్బుక్, ఇన్స్టాగ్రామ్), యూట్యూబ్ వంటి వేదికలలో కూడా అందుబాటులో ఉంది.

ప్రస్తుతం “న్యూస్ ఆన్ AIR” యాప్ ద్వారా ఆకాశవాణి దాదాపు అన్ని ఛానళ్లను వినవచ్చు. ఆకాశవాణి ప్రస్తుతం 23 భాషలు, 183 మాండలికాలలో ప్రసారం చేస్తోంది. విదేశీ సేవా విభాగం 16 విదేశీ భాషలు, 11 భారతీయ భాషల్లో ప్రసారాలు నిర్వహిస్తోంది.

భవిష్యత్ ప్రణాళికలు

ప్రశ్న: మారుతున్న కాలానికి అనుగుణంగా ఆకాశవాణిని మరింత ముందుకు తీసుకెళ్లేందుకు మీ ప్రణాళికలు ఏమిటి?

జవాబు:

మా ప్రధాన లక్ష్యాలు:

-

ఎఫ్ఎం నెట్వర్క్ను విస్తరించడం

-

స్టూడియోలను ఆధునికీకరించడం

-

అందుబాటులో ఉన్న వనరులను సమర్థవంతంగా వినియోగించడం

గత ఏడాది రేడియో స్టేషన్లను ప్రాంతీయ ఛానళ్లుగా పునర్వ్యవస్థీకరించాము. ప్రాంతీయ ఛానల్ అధిపతులకు పరిపాలనా మరియు ఆర్థిక అధికారాలు ఇచ్చాము. దీని ద్వారా స్థానిక అవసరాలకు అనుగుణంగా కార్యక్రమాలను రూపొందించే స్వేచ్ఛ పెరిగింది.

అలాగే ఆకాశవాణి వద్ద ప్రముఖ కళాకారుల సంగీత రికార్డింగ్స్, ప్రముఖ వ్యక్తుల ఇంటర్వ్యూలు, దేశంలోని ముఖ్య సంఘటనల వ్యాఖ్యానాలు వంటి విలువైన ఆడియో సంపద ఉంది. ఈ మొత్తం సేకరణను డిజిటలైజ్ చేసి యూట్యూబ్, వెబ్సైట్లు మరియు ఓటీటీ వేదికల ద్వారా ప్రజలకు అందుబాటులోకి తీసుకురావాలని ప్రణాళిక రూపొందించాము.

---------------

హిందూస్తాన్ సమచార్ / SANDHYA PRASADA PV