గాంధీనగర్, 14 జూలై (హి.స.)

: గుజరాత్‌లోని గీర్ అడవుల నుండి దాదాపు 60 ఏళ్ల క్రితం కనుమరుగైన ‘ఇండియన్ గ్రే హార్న్‌బిల్’ (బూడిద రంగు కొమ్ముల పక్షి) జాతిని తిరిగి పునరుద్ధరించేందుకు అటవీ శాఖ చేపట్టిన ప్రతిష్టాత్మక ప్రాజెక్టు అద్భుతమైన ఫలితాలను ఇస్తోంది. ఈ పక్షులు గీర్ అడవుల వాతావరణానికి విజయవంతంగా అలవాటు పడటమే కాకుండా, గత నాలుగేళ్లుగా అడవిలోనే సహజసిద్ధంగా సంతానోత్పత్తిని కొనసాగిస్తున్నట్లు సరికొత్త శాస్త్రీయ అధ్యయనం వెల్లడించింది.

ఈ పునరుద్ధరణ ప్రాజెక్టులో భాగంగా గుజరాత్ అటవీ శాఖ తన భాగస్వామ్య సంస్థలతో కలిసి రెండు విడతల్లో మొత్తం 40 ఇండియన్ గ్రే హార్న్‌బిల్ పక్షులను అడవిలోకి విడుదల చేసింది. 2021-2022 మధ్య కాలంలో 28 పక్షులను, ఆ తర్వాత 2023లో మరో 12 పక్షులను గీర్ అడవుల్లోకి వదిలిపెట్టారు. వీటి కదలికలు, నివాస అలవాట్లు మరియు సంతానోత్పత్తి విధానాలను నిరంతరం పర్యవేక్షించేందుకు 11 మగ పక్షులకు శాటిలైట్ ట్రాన్స్‌మిటర్లను (శాటిలైట్ ట్యాగ్‌లు) కూడా అమర్చారు. అటవీ శాఖ ఉన్నతాధికారుల సమాచారం ప్రకారం, విడుదల చేసిన మొదటి ఏడాదిలోనే ఒక పక్షుల జంట విజయవంతంగా పిల్లలను కనగా, రెండో ఏడాదిలో మరో మూడు జంటలు గూళ్లు కట్టుకుని విజయవంతంగా సంతానోత్పత్తిని జరిపాయి. పండ్లు మరియు గింజలను తినే ఈ హార్న్‌బిల్ పక్షులు విత్తనాలను సుదూర ప్రాంతాలకు చేరవేసి, అడవుల సహజ పునరుత్పత్తికి ఎంతో దోహదపడతాయని శాస్త్రవేత్తలు పేర్కొన్నారు. గతంలో (1950 - 1960ల మధ్య) వేట కారణంగానే ఈ పక్షులు గీర్ ప్రాంతంలో పూర్తిగా అంతరించిపోయాయని, అయితే వన్యప్రాణుల రక్షణ చర్యల వల్ల ఇప్పుడు అనుకూల వాతావరణం ఏర్పడిందని అధికారులు తెలిపారు. శాటిలైట్ డేటా ప్రకారం, ప్రారంభంలో కొత్త వాతావరణం కోసం 61 చదరపు కిలోమీటర్ల మేర తిరిగిన ఈ పక్షులు, ప్రస్తుతం పూర్తిగా అలవాటు పడి కేవలం 5.7 చదరపు కిలోమీటర్ల పరిధిలోనే స్థిరనివాసాలను ఏర్పరచుకున్నాయి. స్థానికంగా అంతరించిపోయిన పక్షి జాతులను తిరిగి ఎలా పునరుద్ధరించవచ్చో చెప్పడానికి ఈ గీర్ ప్రాజెక్టు భారతదేశంలోనే ఒక అద్భుతమైన నమూనాగా నిలుస్తుందని నిపుణులు కొనియాడారు.

---------------

హిందూస్తాన్ సమచార్ / Santhosha Laxmi